سلام بر تمامی روزه داران تشنه لب . چه طورین ؟ خوبین . امروز در شرف یه ماه بزرگ قرار داریم . ماهی که تمام درهای رحمت الهی به روی ما باز میشه . ماهی که درهای جهنم بسته میشه . ماهی که خیلی از ماها سعی می کنیم توش خیلی چیزا رو رعایت کنیم ، شاید به خاطر خجالتی که از خدا و این ماه می کشیم . شاید هم دلایل دیگه داشته باشه که من نمی دونم ! اگه شما می دونین بگین ما هم بدونیم . امروز فکر کنم خیلی از شماها رفتین پیشواز . امیدوارم خدا ازتون قبول کنه . امروز می خوام یه آپ ماه رمضونی بکنم . اسمش هست فلسفه و حکمت روزه از منظر اهل بیت علیهم السلام . این مطلب رو برای این می زارم تا با آگاهی کامل از اینکه روزه چیه و چه فایده هایی برامون داره به پیشوازش بریم . و به اون فقط به چشم یک تکلیف نگاه نکنیم .
روزه از ابعاد مادی و معنوی ، جسمی و روحی دارای فواید فراوانی است.
روزه در سلامت معده و پاكسازی آن از انواع غذاها كه موجب انواع بیماری ها
می باشد ، اثرات فوق العاده ای دارد. روزه هم جسم و هم روح را پالایش می
كند . اگر در روزه داری به تمامی جهات توجه داشته باشیم در پایان ایام
روزه داری ، روح و جسمی تزكیه شده خواهیم داشت.
پیامبر اكرم (ص) و روزه
پیامبر خدا (ص) فرمود : المعدة بیت كل داء ، والحمئة رأس كل دواء.(1)معده مركز و خانه هر دردی است و پرهیز و اجتناب ( از غذاهای نامناسب و زیاد خوردن ) اساس و رأس هر داروی شفا بخش است.
و نیز ایشان در جایی دیگر می فرماید : صوموا تصحوا ، و سافروا تستغنوا.
روزه
بگیرید تا صحتو سلامتی خویش را تضمین كنید و سفر نمایید تا مالدار شوید ،
زیرا مسافرت و حمل كالای تجارتی از شهری به شهری یا از كشوری به كشور دیگر
، باعث رفع نیازمندی های جامعه و عمران كشورها می گردد.
حضرت رسول در روایت دیگری می فرماید : لكل شیء زكاة و زكاة الابدان الصیام .(2)
برای هر چیزی زكاتی است و زكات بدنها روزه است.
حضرت علی (ع) و روزه
امام
در قسمتی از یكی از خطبه ها می فرماید : و مجاهدة الصیام فی الایام
المفروضات ، تسكینا لاطرافهم و تخشیعا لابصارهم ، و تذلیلا لنفوسهم و
تخفیفا لقلوبهم ، و اذهابا للخیلاء عنهم و لما فی ذلك من تعفیر عتاق
الوجوه بالتراب تواضعا و التصاق كرائم الجوارح بالارض تصاغرا و لحوق
البطون بالمتون من الصیام تذللا.(3)با روزه گرفتنهای دشوار ، در
روزهایی كه واجب است ، اندامهایشان با این كار آرام می گیرد و دیده هایشان
خاشع و جانهایشان خوار می گردد و دلهایشان سبك می شود و خودبینی از ایشان
به وسیله این عبادتها زدوده می گردد. و با گزاردن چهره های شاداب با تواضع
بر خاك و با نهادن مواضع سجده بر زمین خود را در مقابل خدا خرد می نمایند
و اینكه با روزه داری شكمها به پشت می رسند.
1- روزه برای آزمایش اخلاص
حضرت علی (ع) در جای دیگری می فرماید: والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق.(4)روزه برای آزمایش نمودن اخلاص مردم است.
یكی از دلایل وجوب روزه برای مردم ، آزمایش اخلاص مردم است . چرا كه روزه در ایجاد اخلاص عمل بسیار مؤثر است.
2- روزه سپر در مقابل عذاب الهی
حضرت در قسمتی دیگر از نهج البلاغه می فرماید : صوم شهر رمضان فانه جنة من العقاب.( 5)در
این بحث امام یكی از دلایل وجوب روزه ماه رمضان را ، سپر و مانع در مقابل
عقاب الهی دانسته اند. یعنی روزه موجب غفران و آمرزش گناهان است.
امام رضا (ع) و روزه
وقتی
از حضرت درباره فلسفه روزه می پرسند ، می فرماید : همانا مردم مأمور به
روزه گرفتن شدند تا درد و ناگواریهای گرسنگی و تشنگی را دریابند و آنگاه
استدلال كنند بر سختیهای گرسنگی و تشنگی و فقر آخرت كه پیامبر اكرم (ص) در
خطبه شعبانیه فرمود : واذكروا بجوعكم و عطشكم جوع یوم القیمة و عطشة . به
وسیله گرسنگی و تشنگی از روزه داریتان ، گرسنگیها و تشنگیهای روز قیامت را
به یاد آورید ، كه این یادآوری انسان را به فكر تدارك برای قیامت می
اندازد تا جد و جهد بیشتری در كسب رضای خدا بنماید .(7)امام رضا (ع) در
جایی دیگر درباره فلسفه روزه این چنین می فرماید : علت روزه برای درك درد
گرسنگی و تشنگی است تا بنده ، ذلیل ، متضرع و صابر باشد . همچنین در روزه
انكسار و شكستگی شهوات وجود دارد .
آری روزه از افضل طاعات است .
شریعت و احكام الهی تعدیل شهوات و در دست گرفتن مهار آنها ، را توسط روزه
میسر ساخته و برای تزكیه و طهارت نفس و تصفیه از اخلاقیات رذیله آن را
واجب نموده است . البته مقصود از روزه داری تنها امساك از خوردن و آشامیدن
نیست بلكه غرض نهایی كف نفس می باشد . همانطور كه رسول گرامی اسلام( ص )
فرمودند : روزه برای هر فرد سپری است ؛ چرا كه روزه دار ، سخن زشت نگوید و
كارهای بیهوده انجام ندهد.
پس روزه انسان را از انحرافات و لغزشها و از دشمنانی بزرگ چون شیطان نفس ، رهایی می دهد .
و اگر روزه دار، به چنین مراتبی نرسد ، فقط گرسنگی و تشنگی را درك نموده و این پایین ترین درجه روزه داری می باشد .
1- اركان اسلام ، ص 108 .
2- كافی ، ج 4 ، ص 62.
3- نهج البلاغه ، خطبه 192.
4- نهج البلاغه ، حكمت 252.
5- نهج البلاغه ، خطبه 110.
6- وسائل الشیعه ، ج 7 ، ص 3.
7- همان ، ص 4.
8- علل الشرایع ، شیخ صدوق ، بخش روزه .